Zakaz niszczenia niesprzedanych towarów, prawo do naprawy i PPWR: 3 unijne przepisy w 24 dni i ich skutki dla budynków komercyjnych

Między 19 lipca a 12 sierpnia 2026 roku zaczęły obowiązywać 3 unijne akty prawne dotyczące gospodarki o obiegu zamkniętym. 24 dni. Zakaz niszczenia niesprzedanych ubrań i butów. Ustawowe prawo do naprawy zepsutej lodówki, telefonu czy serwera. I rozporządzenie PPWR w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych dla wszystkich 27 państw członkowskich.

Każdy z tych aktów jest skierowany do marek, producentów lub sprzedawców. Ich skutki widać jednak w magazynie centrum handlowego, w food courcie i w pomieszczeniu na odpady.

Uzupełniają je 2 kolejne elementy tej samej układanki. Cele ograniczenia marnowania żywności na 2030 rok już obowiązują, a akt w sprawie gospodarki o obiegu zamkniętym (Circular Economy Act) ma zostać przedstawiony przed końcem roku. Oba omawiamy krótko na końcu.

Razem wskazują jeden kierunek. Prawo UE wspina się w hierarchii postępowania z odpadami: od tego, jak odpady są przetwarzane, do tego, ile ich w ogóle powstaje. Dla budynku oznacza to, że z roku na rok coraz ważniejsze stają się trzy pytania: ile odpadów, jakiego typu i skąd.

Zakaz niszczenia niesprzedanych towarów: od 19 lipca 2026 roku

Zgodnie z art. 25 rozporządzenia w sprawie ekoprojektu dla zrównoważonych produktów, rozporządzenia (UE) 2024/1781, duże przedsiębiorstwa nie mogą już niszczyć niesprzedanej odzieży, dodatków odzieżowych ani obuwia. Średnie przedsiębiorstwa dołączą w 2030 roku, a mikro- i małe przedsiębiorstwa są z tego obowiązku zwolnione. Niszczenie jest dozwolone tylko w przypadkach wymienionych w przepisach, na przykład ze względów bezpieczeństwa lub gdy towar jest uszkodzony. Duże przedsiębiorstwa już teraz ujawniają liczbę i wagę niesprzedanych produktów, których się pozbywają, a od lutego 2027 roku będą to robić według jednolitego formatu raportowania.

Komisja szacuje, że 4–9% niesprzedanych tekstyliów w Europie jest niszczonych, zanim ktokolwiek je założy.

W budynku: przepis dotyczy najemcy z branży modowej. Nadwyżki towaru, które kiedyś wyjeżdżały z rampy rozładunkowej w kontenerze, trafiają teraz do odsprzedaży, na darowizny i do ponownego użycia.

Prawo do naprawy: od 31 lipca 2026 roku

Dyrektywa o prawie do naprawy, czyli dyrektywa (UE) 2024/1799, musiała zostać przeniesiona do prawa krajowego i być stosowana od 31 lipca 2026 roku. Do 30 lipca zaledwie kilka państw członkowskich formalnie zgłosiło Komisji Europejskiej zakończenie transpozycji, więc przez jakiś czas poziom ochrony będzie się różnił w zależności od kraju.

Dyrektywa działa na 2 poziomach. W przypadku każdego produktu konsumenckiego wybór naprawy w okresie odpowiedzialności sprzedawcy za zgodność towaru z umową wydłuża ten okres o co najmniej 12 miesięcy. W przypadku produktów objętych unijnymi wymogami dotyczącymi naprawialności producenci muszą naprawiać je w rozsądnym terminie i za rozsądną cenę oraz udostępniać części zamienne i narzędzia po rozsądnych cenach. Dziś dotyczy to pralek, zmywarek, lodówek, wyświetlaczy, serwerów, telefonów, tabletów i kilku innych urządzeń. 18 lutego 2027 roku dołączą do nich baterie do rowerów i hulajnóg elektrycznych.

W budynku: bezpośrednio dotyczy to handlu, na przykład sklepów z elektroniką, sklepów z AGD i punktów naprawy. Z czasem naprawione wyświetlacze, telefony i lodówki zostają o kilka lat dłużej poza klatką na elektroodpady.

PPWR: od 12 sierpnia 2026 roku, a największe zmiany w 2030 roku

Rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, czyli rozporządzenie (UE) 2025/40, stosuje się we wszystkich 27 państwach członkowskich od 12 sierpnia 2026 roku, bez transpozycji do prawa krajowego. Obowiązki, które mają zastosowanie już dziś, spoczywają na podmiocie wprowadzającym opakowania do obrotu: rejestracja, deklaracje zgodności i limity substancji niebezpiecznych.

Przepisy, które budynek naprawdę odczuje, zaczną obowiązywać 1 stycznia 2030 roku. Od tego dnia będą stosowane klasy recyklingowalności, minimalne udziały materiałów z recyklingu i cele ponownego użycia. Od tej samej daty będą też obowiązywać ograniczenia dla 6 formatów jednorazowych, w tym kubków plastikowych, tacek i saszetek z przyprawami i sosami do posiłków spożywanych na miejscu, a także miniaturowych kosmetyków w hotelach.

Komisja nie dotrzymała też terminu 12 sierpnia na określenie zharmonizowanych etykiet do segregacji. Gdy się pojawią, te same piktogramy znajdą się na opakowaniach i na każdym pojemniku, do którego trafiają odpady opakowaniowe, najwcześniej od sierpnia 2028 roku. Państwa członkowskie muszą też do 2030 roku zmniejszyć ilość odpadów opakowaniowych na mieszkańca o 5% w porównaniu z 2018 rokiem.

W budynku: ograniczenia formatów dotkną najemców food courtu. Etykiety trafią na każdy pojemnik w pomieszczeniu na odpady i w aneksie kuchennym, dając portfelowi nieruchomości jeden język segregacji we wszystkich krajach.

Także w kalendarzu: cele ograniczenia marnowania żywności i Circular Economy Act

Odpady żywnościowe i tekstylne. Znowelizowana dyrektywa ramowa w sprawie odpadów, czyli dyrektywa (UE) 2025/1892, weszła w życie 16 października 2025 roku. Wyznacza pierwsze wiążące unijne cele ograniczenia marnowania żywności do 2030 roku, w porównaniu ze średnią z lat 2021–2023:

1. −10% w przetwórstwie i produkcji żywności
2. −30% na mieszkańca w handlu detalicznym, gastronomii (restauracje i catering) i gospodarstwach domowych

Cele są wiążące dla państw członkowskich. Każde państwo mierzy marnowanie żywności na poziomie krajowym według wspólnej unijnej metody i odpowiada za wynik przed Komisją. To, co muszą zrobić poszczególne firmy, określi prawo krajowe, które ma powstać do 17 czerwca 2027 roku. Hiszpania pokazuje, jak to może wyglądać: od 2 kwietnia 2026 roku tamtejsze firmy spożywcze, w tym restauracje, muszą mieć plan zapobiegania marnowaniu żywności, a mikroprzedsiębiorstwa są z tego obowiązku zwolnione. Ta sama dyrektywa zobowiązuje każde państwo członkowskie do wprowadzenia do 17 kwietnia 2028 roku systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) dla tekstyliów i obuwia, finansowanego przez marki, które je sprzedają.

Circular Economy Act. Komisja planowała przedstawić projekt w trzecim kwartale 2026 roku. W chwili pisania tego artykułu nie został jeszcze opublikowany. Jego celem jest jednolity rynek surowców wtórnych i podwojenie wskaźnika cyrkularności UE do 2030 roku. Wartość materiału z recyklingu zależy od tego, jak dobrze został posegregowany na samym początku, a to dzieje się w pomieszczeniu na odpady.

Jeden kierunek, jedno miejsce pomiaru

3 przepisy w 24 dni, każdy skierowany do kogoś innego: marki modowej, producenta sprzętu, producenta opakowań. Każdy przesuwa decyzję na wcześniejszy etap. Ponowne użycie przed zniszczeniem. Naprawa przed wymianą. Zapobieganie przed recyklingiem.

Każdy jest też rozliczany w kilogramach, a te kilogramy pojawiają się przy pojemniku. Etykieta mówi najemcy, którego pojemnika użyć. Pomiar pokazuje, czy to zrobił.

To jest warstwa, którą waste intelligence dodaje budynkowi. WasteTracker Terminal waży i rejestruje każde wrzucenie odpadów według typu odpadu i źródła, w pomieszczeniu na odpady, w chwili, gdy do niego dochodzi. TraceBags pozwalają przypisać zanieczyszczenie konkretnemu najemcy, który je spowodował. Przepisy działają teraz na wcześniejszym etapie. Dowody zostają w pomieszczeniu na odpady.

Źródła: rozporządzenie (UE) 2024/1781, art. 25, oraz rozporządzenie delegowane (UE) 2026/296; Komisja Europejska, 9 lutego 2026 r.; dyrektywa (UE) 2024/1799; Right to Repair Europe, 30 lipca 2026 r.; rozporządzenie (UE) 2025/40; dyrektywa (UE) 2025/1892; Komisja Europejska, cele ograniczenia marnowania żywności; Ley 1/2025 (Hiszpania); Legislative Train Schedule Parlamentu Europejskiego.